Phương pháp tách biệt và tinh chế hợp chất hữu cơ

Chưng cất 🔊

Nguyên tắc: dựa vào sự khác nhau về nhiệt độ sôi của các chất trong hỗn hợp. Đun hỗn hợp lỏng, chất có nhiệt độ sôi thấp hơn chuyển thành hơi trước, hơi được làm lạnh ngưng tụ thành chất lỏng.

• Chưng cất thường: các chất có nhiệt độ sôi khác nhau nhiều.
• Chưng cất phân đoạn: các chất có nhiệt độ sôi gần nhau, ví dụ chưng cất dầu mỏ thành xăng, dầu hoả, dầu diesel.
• Chưng cất lôi cuốn hơi nước: tách tinh dầu (tinh dầu sả, tràm).

Ví dụ: nấu rượu thủ công là chưng cất hỗn hợp ethanol (sôi ở 78,3 °C) và nước (100 °C).

Chiết 🔊

Nguyên tắc: dựa vào sự hoà tan khác nhau của chất trong hai dung môi không trộn lẫn. Dùng phễu chiết để tách lớp chất lỏng: chất lỏng nặng ở dưới, nhẹ ở trên.

Ví dụ: tách dầu ăn ra khỏi nước, chiết iodine từ nước bằng dung môi hữu cơ, ngâm rượu thuốc (chiết lỏng – rắn).

Kết tinh và sắc kí cột 🔊

Kết tinh: dựa vào độ tan khác nhau và sự thay đổi độ tan theo nhiệt độ. Hoà tan chất rắn trong dung môi nóng đến bão hoà, lọc nóng bỏ tạp chất không tan, để nguội cho chất cần tinh chế kết tinh. Ví dụ sản xuất đường kính từ nước mía, làm muối ăn từ nước biển.

Sắc kí cột: dựa vào sự phân bố khác nhau của các chất giữa pha tĩnh (chất hấp phụ trong cột) và pha động (dung môi chảy qua cột). Chất bị hấp phụ yếu đi ra khỏi cột trước. Ví dụ tách các sắc tố trong lá cây.