Carbohydrate, glucose và fructose

Carbohydrate 🔊

Carbohydrate là hợp chất hữu cơ tạp chức, thường có công thức chung \(C_n(H_2O)_m\). Phân loại:

• Monosaccharide (không bị thuỷ phân): glucose, fructose.
• Disaccharide (thuỷ phân tạo hai phân tử monosaccharide): saccharose, maltose.
• Polysaccharide (thuỷ phân tạo nhiều phân tử monosaccharide): tinh bột, cellulose.

Cấu tạo của glucose và fructose 🔊

Glucose và fructose có cùng công thức phân tử C₆H₁₂O₆.

• Glucose dạng mạch hở có 5 nhóm –OH và 1 nhóm –CHO: CH₂OH-[CHOH]₄-CHO. Trong dung dịch, glucose tồn tại chủ yếu ở hai dạng mạch vòng 6 cạnh α và β.
• Fructose dạng mạch hở có 5 nhóm –OH và 1 nhóm ketone C=O ở carbon số 2; trong dung dịch tồn tại chủ yếu dạng vòng 5 cạnh.

Glucose có nhiều trong quả nho chín, máu người (khoảng 0,1%); fructose có nhiều trong quả ngọt và mật ong (khoảng 40%), ngọt hơn glucose.

Tính chất hoá học 🔊

• Tính chất của polyalcohol: hoà tan Cu(OH)₂ ở nhiệt độ thường tạo dung dịch màu xanh lam (cả glucose và fructose).
• Tính chất của aldehyde (glucose): tráng bạc với thuốc thử Tollens; khử Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm, đun nóng tạo kết tủa đỏ gạch Cu₂O; làm mất màu nước bromine.
• Fructose cũng tham gia phản ứng tráng bạc (trong môi trường base fructose chuyển hoá thành glucose) nhưng không làm mất màu nước bromine.
• Lên men rượu: C₆H₁₂O₆ enzyme→ 2C₂H₅OH + 2CO₂.

Ứng dụng: glucose là chất dinh dưỡng (huyết thanh truyền tĩnh mạch), dùng tráng gương, tráng ruột phích, sản xuất ethanol.